คณะกรรมาธิการการมีส่วนร่วมของประชาชน

 รายงานฉบับย่อเรื่อง การสร้างความเข้มแข็งองค์กรปกครองท้องถิ่น

โดย   นายสมพงษ์ พัดปุย    และคณะ

 ที่ปรึกษาประจำ คณะกรรมาธิการ การมีส่วนร่วมของประชาชน สภานิติบัญญัติแห่งชาติ

 

บทที่ ๖ - บทที่ ๗

 

 บทที่ ๖  กระบวนการทางสังคมท้องถิ่นในการส่งเสริมสนับสนุน อปท.

กระบวนการสังคมที่สร้างสรรค์ คือ   การรื้อฟื้นวัฒนธรรม ระดมทุนสังคมในท้องถิ่น สร้างความสามัคคี  รวมพลังบริหารจัดการท้องถิ่น  ทะลุกรอบที่เป็นอุปสรรค
ที่ครอบงำชุมชน  อปท.จำนวนมากได้สร้างสรรค์นวัตกรรมการบริหาร เช่น

 

ตัวอย่าง นวัตกรรม “การบริหารนอกกรอบ” ของ อปท. 

นายธีรศักดิ์  พานิชวิทย์ (นายก อบต.บ้านหม้อ จ.เพชรบุรี) 

 “เป็นห่วงความสัมพันธ์ระหว่าง กำนันผู้ใหญ่บ้าน  สภาองค์กรชุมชน และ อปท.  ที่ถูกำหนดโดย พรบ.ที่เพิงออกมาใหม่   กฎหมายเหล่านี้เป็นเหมือนระเบิดเวลาที่จะทำ
ให้ท้องถิ่นมีความขัดแย้งกันสูงขึ้น    แนวทางไก้ไขคือ น่าจะมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการปกครองใหม่   ให้การปกครองท้องถิ่น และการปกครองท้องถิ่น ผนวกเป็นเนื้อเดียวกัน 
คือให้ข้าราชการส่วนท้องถิ่นกับส่วนภูมิภาคเข้ามาร่วมกันในอนาคต เวลาที่ อปท. กับ กำนันผู้ใหญ่บ้านมีความขัดแย้งก็ต้องไปสนับสนุนให้ภาคประชาชนมาเป็นตัวกลาง
แนวทาง อบต.บ้านหม้อ คือ  เอาทุกฝ่ายมาอยู่เวทีเดียวกัน มีการประชุมร่วมกันทุกเดือน เรียกว่า “สภาประชาคม อบต.บ้านหม้อ”    

นายพิชัย  นวลนภาศรี (นายก อบต.หัวดง  จ. พิจิตร)

 “องค์กรปกครองท้องถิ่นเป็นจุดคานงัด ที่จะนำสู่การพัฒนายั่งยืน  เศรษฐกิจพอเพียง เป็น ทางเลือกใหม่      กลยุทธคือ สร้างมูลค่าเพิ่มการทำนา  โดย
ทำโครงการปลูกข้าวไร้สารพิษ  ด้วยเกษตรอินทรีย์  และ   ลดค่าใช้จ่าย    จะทำอะไร ให้คอยพังชาวบ้านเสนอ  แต่นายกต้องมีความตั้งใจ  มีความซื่อสัตย์สุจริต  
มีความรู้เทคนิคการบริหาร   อบต.ได้ส่งแกนนำชาวบ้านพร้อมเจ้าหน้าที่ อบต.ไปเรียนวิธีเป็น “วิทยากรกระบวนการ” ที่มหาวิทยาลัยนเรศวล  กลับมานำชาวบ้านทำแผนได้อย่างดี 
ตั้งแต่แผนชุมชนจนถึงแผนตำบล  อบต.รับแผนมาดำเนินการเป็นการต่อเนื่อง” 

นาย ธนาวุฒิ  ถาวรพราห์ม (นายก อบต.ปากพูน  จ.นครศรีธรรมราช)

 “ ประชาชน คือผู้สำคัญที่สุดที่ต้องให้บริการ....   ตระหนักเสนอว่า ผู้บริหาร อบต.ไม่ใช้ผู้ปกครอง  เป็นเพียงผู้มีบทบาทเป็นผู้ชี้แนะ สนับสนุนสิ่งที่ประชาชนคิด 
ประชาชนต้องการ     

การมีส่วนร่วมมากก็จะก่อให้เกิดการเรียนรู้  การถ่ายทอด การสื่อสารจะเริ่มโดยตัวของตัวเอง รวมทั้งเครือข่ายก็เพิ่มขึ้น    

พัฒนาคนให้มีคุณธรรม และ ความรู้ จะทำให้ คนจะรู้จักคิด  จะโค่นต้นไม้สักต้นก็จะคิดมาก”                 

นายสินธพ  อินทรัตน์  (นายก อบต.ท่าข้าม  จ.สงขลา)

-  ชูธง  สร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน ยืนหยัดการพึ่งตนเอง   มีส่วนร่วม  ประชาชนเป็นหลัก  เป้าหมายการพัฒนาอยู่ที่คน  
ใช้กลยุทธ  “พัฒนาองค์รวม”  อบต.เป็นที่พึ่งทุกเรื่องของชาวบ้าน    ด้วยสามยุทธศาสตร์ คือ  ชุมชนเข้มแข็ง-  เรียนรู้  -  พอเพียง  

        ปุ๋ยชีวภาพ เป็น อานุภาพของจุลินทรีย์  ซึ่งนายสินธพ เรียกว่าเป็น  “เป็นสิ่งมีชีวิต พัฒนาได้ไม่รู้จบ

 

บทที่ ๗  มาตรการกฎหมาย เพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งชุมชน และองค์กรปกครองท้องถิ่น 

กฎหมายมีผลกระทบด้านลบ

ดร.โกวิทย์  พวงงาม  เสนอว่า  “การปรับปรุงกฎหมายต้องมุ่งเพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งของ อปท.  มิใช่เพื่อเสริมอำนาจให้กับส่วนกลางในการควบคุมกำกับ อปท.  
 การจะแก้กฎหมายเกี่ยวกับ อปท.ก็ต้องเข้าใจบริบทของ อปท.และพัฒนาการที่ผ่านมา

โครงสร้างอำนาจรัฐค่อนข้างจะแข็งเกินไป ไม่ได้มองบริบทชุมชนเพราะฉะนั้นจะต้องบวกความเป็นวิถีชีวิตชุมชน วัฒนธรรมชุมชน เติมเข้าไปในกฎหมายด้วย” 

                     อย่าให้อำนาจในท้องถิ่นแตกตัวเกินไปแต่อำนาจนั้นต้องเป็นของประชาชน มาจากประชาชน แล้วก็ต้องตอบสนองกับคนในชุมชนท้องถิ่น

            ข้อเสนอและมาตรการทางกฎหมายเพื่อส่งเสริมท้องถิ่น คือต้อง “รื้อใหม่ “ รื้อการจัดระบบใหม่ แต่ว่าต้องคงสิทธิของประชาชนเอาไว้    ที่ผ่านมาองค์กรปกครองท้องถิ่น
ที่มีความซับซ้อน เพราะว่าเราคิดอะไรบนฐานของผลประโยชน์ทางการเมือง

 

นายนพดล  แก้วสุพัฒน์ นายก อบต.อ้อมเกร็ด และ นายกสมาคม อบต.แห่งประเทศไทย : เสนอแนวทางเพื่อส่งเสริมชุมชนท้องถิ่น

หนึ่ง –  สร้างความเชื่อมโยง ระหว่างสิทธิชุมชนกับการกระจายอำนาจที่อยู่ในท้องถิ่น   

สอง - กำหนดแผนพัฒนาชุมชนท้องถิ่นให้เป็นจุดเชื่อมให้เกิดความสืบเนื่อง   

สาม  -  การแบ่งภารกิจระหว่างท้องถิ่นกับรัฐใน รวมทั้งการงบประมาณให้ชัดเจน  อปท. ต้องรู้สึกว่าเป็นของประชาชน   ประชาชน ก็นต้องใช้อบต.ป็นเครื่องมือ
ในการพัฒนาท้องถิ่น   ก็จะสร้างความเข้มแข็งของท้องถิ่นได้ 

สี่ –  ชุมชน  อปท.ต่าง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่เดียวกัน  ต้องกำหนดความสัมพันธ์ อยู่รวมกัน อย่างมีกติกา

 

แนวโน้มใหม่ในการแก้ไขกฎหมายที่เป็นอุปสรรคต่อชุมชนท้องถิ่น

 

คณะกรรมการกระจายอำนาจฯ กำลังทำการ “ยกเครื่อง” กฎหมายที่เกี่ยวกับท้องถิ่น โดยมีหลักการดังนี้ 

๑) จะมีการจัดสรรเงินต่อหัวให้ อบต.เพิ่มมากขึ้น  เทศบาลจะเพิ่มในอัตราน้อยลงรวมแล้วไม่น้อยกว่าที่เคยได้รับ

๒)จะเสนอให้ยกฐานะ อบต.เป็นเทศบาล  เพื่อความเป็นธรรมในการจัดสรรงบประมาณ และ อปท.ไม่มีรูปแบบต่างกันเกินไป  สิ่งต้องพิจารณาคือ
จะต้องคงจุดเด่นของ อบต.ที่มีตัวแทนจากทุกหมู่บ้านเป็นสมาชิก

๓) จะมีการยกเครื่องกฎหมายท้องถิ่นใหม่ให้สอดรับกับเจตนารมณ์ รัฐธรรมนูญ ๒๕๕๐   หลักการคือ ถอยห่างเป็นอิสระจากมหาดไทย  เพิ่มสิทธิเสรีภาพ
และการมีส่วนร่วมของประชาชน  ให้มีการตรวจสองท้องถิ่นที่เข้มแข็งขึ้น  พรบ.ที่จะยกร่างขึ้นมุ่งให้เกิดความเป็นเอกภาพใน อปท. มี พรบ. ๔ ฉบับคือ  
๑) พรบ.จัดตั้ง อปท. –อ.วุฒิสาร   ๒) พรบ.รายได้   ๓) พรบ.บริหารงานบุคคล – อ.สมคิด    ๔) พรบ.แผนกระจายอำนาจ – อ.ชาติชาย

๔) จะมีการจัดทำวิจัยสนับสนุนการทำ พรบ. รับผิดชอบโดย ดร.อรทัย  ก๊กผล    ได้เสนอ คุณอาจหาญ  ศิริพูล  และ คุณสถิต  ฉัตรแก้วชูไทย เข้าร่วมเป็นทีมวิจัย 
  และขอให้คุณสมพงษ์ พัดปุย  ประสานภาคประชาชนจัดเป็นทีม เสนอความเห็นในเรื่องสำคัญ คือ การมีส่วนร่วม และ การตรวจสอบ

 

คณะจัดทำรายงาน 

คณะที่ปรึกษา  -  รศ.สุริชัย  หวันแก้ว      ดร.วริมา  โพธิสมบัติ     ดร.สุมาลี  วงษ์วิฑิต        ดร.วัลภา  บุรุษพัฒน์

คณะจัดทำรายงาน -   นายสมพงษ์  พัดปุย   081-866-3596     e-mail:  spatpui@hotmail.com

        นายปัญญา  คงปาล      น.ส.พิชชานันท์  อ่อนพวย

 

สืบค้นข้อมูลได้ที่  www.grassrootsthai.net   www.thailocal.net