"เครือข่ายนวัตกรรม ชุมชนท้องถิ่น  เพื่อการพัฒนายั่งยืน  "Thailand Local Initiaitves"    

 สนับสนุนโดย มูลนิธิการพัฒนาพื้นฐาน

 

สรุปย่อนวตกรรมองค์กรปกครองท้องถิ่น 

       

อบต.ปากพูน จ.นครศรีธรรมราช

“ให้โอกาสประชาชน  แก้จนด้วนการศึกษา สร้างอาชีพ  และสวัสดิการจาก อบต.”

 รายงาน โดย  นายสมพงษ์  พัดปุย  และทีมสถาบันการพัฒนาพื้นฐาน

 

สภาพของท้องถิ่น 

                ในอดีตตำบลปากพูน เป็นเส้นทางคมนาคมทางน้ำจากอ่าวไทยเข้ามายังใจกลางเมืองนครศรีธรรมราช เดิมชื่อ "ปากน้ำปากพูน" กลุ่มคนที่อาศัยอยู่แต่ดั้งเดิมมีทั้งชาวไทยและมุสลิม โดยชาวมุสลิมอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในรัชสมัยรัชกาลที่ 2 ส่วนใหญ่เดินทางมาจากหนองจอก ส่วนคนไทยบางส่วนอพยพมาจากเมืองเพชรบุรี มีชุมชนที่สำคัญในอดีต คือ "ชุมชนโมคลาน”

                ปัจจุบัน ตำบลปากพูนเป็นตำบลใหญ่ มีเนื้อที่ทั้งหมด 69.34 ตารางกิโลเมตร (43,335 ไร่ มีประชากรทั้งสิ้น 44,000 คน  แบ่งพื้นที่เป็น 12 ชุมชน     มีพื้นที่ติดทะเล มีทรัพยากรพื้นฐาน  ได้แก่  คลอง   ชายทะเล    ป่าชายเลน 20,000 ไร่   สวนผสมชาวบ้าน    พื้นที่นี้มีความสำคัญทางภูมิรัฐ  เนื่องจากอยู่ติดกับตัวเมืองนครศรีธรรมราช จึงเป็นพื้นที่เชื่อมต่อเศรษฐกิจและการพัฒนากับศูนย์กลางของจังหวัด  มีสนามบินอยู่ในพื้นที่ตำบล (อยู่ในเขตการบริหารเทศบาลท่าแพ)   เป็นที่ตั้งของค่ายวชิราวุธ ซึ่งเป็นศูนย์บัญชาการของกองทัพภาคที่สี่

อบต.ปากพูน

อบต.ปากพูนเป็น อบต.ขนาดใหญ่ งบประมาณรวมปี 2548 จำนวน  52  ล้านบาท  (รวมได้รับอุดหนุน 17  ล้านบาท)  นายก อบต.ปากพูน ได้แก่  นายธนาวุฒิ  ถาวรพราหม์   ซึ่งเข้าเป็นคณะบริหาร มาตั้งแต่ตั้ง อบต.เมื่อปี 2538  

                นโยบายของ อบต.ปากพูน คือ บริการประชาชนด้วยจิตใจ   ตามวาทะมหาตมะคานธี ที่ติดไว้หน้าสำนักงาน อบต. ว่า  “ประชาชน คือผู้สำคัญที่สุดที่ต้องให้บริการ....”     พันธกิจ  -   สร้างความรู้   อยู่ไม่ยากจน   มี สุขภาพแข็งแรง   อบต.ปากพูน ประสานหน่วยงานต่าง ๆ มาทำกิจกรรมในพื้นที่  ทำให้ชาวบ้านได้ประโยชน์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง  ด้านการพัฒนาสุขภาพ

                นายธนาวุฒิ มีภาวะผู้นำและสร้างนวตกรรมใหม่ ๆ ในการบริหาร  เสนอว่า “เห็นด้วยกับกลยุทธการทำงาน RCN(Research, Cooperation, Networking)  ที่นายแพทย์ประเวศ  วะสี    ชี้ว่า ทั้ง RCN มีอยู่แล้วในท้องถิ่น  แต่ขาดการบูรณาการ  ถ้านำทั้งสามเรื่องมาบูรณาการรวมกันท้องถิ่นก็จะเกิดศักยภาพใหม่”   เขาเห็นว่า  องค์กรปกครองท้องถิ่นมีอำนาจหน้าที่ “ทางกฎหมาย”  และ “กฎบ้าน” คือ ส่งเสริมให้ชุมชนสร้างกติกาขึ้นเอง  ดังนั้นบทบาทที่สำคัญของ อบต.คือการส่งเสริมให้ชาวบ้านได้คิดในการแก้ปัญหาและพัฒนาท้องถิ่น

นโยบายของ อบต.ปากพูน  คือ ทำให้คนในท้องถิ่นอยู่ดีกินดี  โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วม  กลยุทธคือ  “ให้ประชาชนคิดเอง”    การพัฒนาจะไม่เน้นหนักเรื่องหนึ่งเรื่องใด แต่จะกระทำเป็นองค์รวม โดยเน้นที่ตัวคน 

 

การมีส่วนร่วมของประชาชน

นายธนาวุฒิ  ย้ำว่า  “ตระหนักเสนอว่า ผู้บริหาร อบต.ไม่ใช้ผู้ปกครอง  เป็นเพียงผู้มีบทบาทเป็นผู้ชี้แนะ สนับสนุนสิ่งที่ประชาชนคิด  ประชาชนต้องการ”      “การมีส่วนร่วมมากก็จะก่อให้เกิดการเรียนรู้  การถ่ายทอด การสื่อสารจะเริ่มโดยตัวของตัวเอง รวมทั้งเครือข่ายก็เพิ่มขึ้น”   “พัฒนาคนให้มีคุณธรรม และ ความรู้ จะทำให้ “คนจะรู้จักคิด  จะโค่นต้นไม้สักต้นก็จะคิดมาก”   ตำบลปากพูนมีป่าชายเลน 20,000 ไร่  มีกลุ่มอนุรักษ์ป่าชายเลน  แต่เดิมไม่รู้จะพึ่งพาใคร  กรมป่าไม้ดูแลป่าชายเลนมานาน ป่ายิ่งหมดไป  หกเจ็ดปีที่ผ่านมา อบต.สนับสนุนให้ชาวบ้านร่วมดูแลป่าชายเลนได้ผลดี   ชาวบ้านไม่มีอำนาจจับกุมใคร  แต่มีจุดแข็งในการดูแลป่ามากกว่าเจ้าหน้าที่รัฐ

 

การพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียง

อบต.ปากพูน  นำหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ  มีเหตุมีผล   รู้เท่าทัน  พอเพียง     มาประยุกต์เป็นรูปธรรมในตำบล     สร้างการศึกษาให้คนมีเหตุผล   กินแต่พอดีและพอเพียงเพื่อพัฒนาสุขภาพ   มีความรู้ทันว่ากินอะไรเป็นประโยชน์  อะไรเป็นโทษ    เสนอหลักการเศรษฐกิจพอเพียงแก่ชาวปากพูน 3 ประการ  คือ    “ทำกิน  ทำใช้   รู้จักออม”   

ทำกิน  คือ เพราะปลูกกินเอง   ทำใช้  คือ ทำสิ่งของที่จำเป็นต้องใช้  เช่น สบู่  ยาสระผม   จากสมุนไพร ที่ปลูกไว้กิน   การออม  ได้แก่ การออมเงิน  ไม่มีเงิน ก็ออมเป็นต้นไม้    ได้ให้ความคิดแก่ชาวบ้านว่า  “ปลูกต้นไม้ได้อะไรมากกว่าต้นไม้    การมีสุขภาวะที่ดีต้องทำมากกว่าการกิน ที่สำคัญเป็นเรื่องของภาวะจิตใจ”

 

นวัตกรรมงานพัฒนา อบต.ปากพูน 

ระยะห้าปีแรก อบต.เน้นการแก้ปัญหาสำคัญที่เป็นพื้นฐาน  ได้แก่  แก้ปัญหาที่ดินโดยประสานให้ชาวบ้านมีโฉนดได้ประมาณสี่พันกว่าราย แก้ปัญหาเก่าจนหมด    การพัฒนางานโครงสร้างพื้นฐาน  เช่น  ถนนหนทาง  ไฟฟ้า  ประปา  กิจกรรมเด็นปัจจุบัน   ·  ด้านสาธารณสุข  เช่น  ร่วมกับโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์  และมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์  จัดทำ โครงการโภชนาการ     ·  ร่วม อสม. โรงพยาบาลค่ายวชิราวุธ ทำโครงการคัดกรองผู้ป่วย  ·   ให้คำจำกัดความ “ความจน”แบบท้องถิ่น  คือ จนที่ดิน  จนทุน  จนโอกาส     เพิ่มยากจนใหม่  คือ  “กลุ่มเสี่ยงที่จะจน” (คือครอบครัวที่ผู้หารายได้เจ็บป่วย)   ให้สวัสดิการชุมชนเป็นการลดค่าใช้จ่าย   รวมถึงการสร้างบ้านให้แก่ผู้ไม่มีบ้านหมู่ละหนึ่งหลังทุกปี  ·   งานส่งเสริมอาชีพ  ได้แก่ โครงการแจกวัวชาวบ้าน   จัดทำฟาร์มวัวนมสาธิต รับซื้อหญ้าเลี้ยงวัวจากชาวบ้าน   ฝึกชาวบ้านรีดนมมาขาย  อบต.    ส่งเสริมกลุ่มแกะหนังตะลุง   ตั้งเป็นกลุ่ม  ธุรกิจชุมชน   ผลิตเอง   ตัดคนกลาง  ขายเอง  ·  ด้านการศึกษา -    ให้ทุนนักเรียนจบ  ม 3 เรียนต่อถึง ม.6   ปริญญาตรี  ปริญญาโท    ให้อาหารเสริมนมแต่นักเรียนเล็กต่อเนื่อง     ให้นักเรียนยืมรถจักรยาน   จัดพิมพ์สารานุกรมภาพ อบต.   พัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเรียนรู้ป่าชายเลนในพื้นที่   จัดพิมพ์พจนานุกรมภาษาอังกฤษ-ไทย  ในนาม อบต.ปากพูน  ·  ด้านสิ่งแวดล้อม มีโครงการการอนุรักษ์ป่าชายเลน   โดยชุมชน  มีผลทั้งการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการพัฒนาอาชีพ แก้ปัญหาความยากจน

รางวัลรับรองความสำเร็จ

อบต.ปากพูน เป็นองค์กรปกครองท้องถิ่นที่มีการพัฒนาอยู่ในระดับแนวหน้าของจังหวัด   ประชาชนพอใจบริการ และ ได้เข้าร่วมกับ อบต. ในทุกระดับ  องค์กรจากรัฐบาลกลางให้รางวัล    เช่น  รางวัล           “คนดีศรีแผ่นดิน” จากกระทรวงศึกษา 2546    รางวัล “เพชร แผ่นดิน”  จากสำนักนายกรัฐมนตรี  2546    และรางวัล “ธรรมาภิบาล” จาก กระทรวงมหาดไทย  2546

 

ติดต่อ  นายธนาวุฒิ  ถาวรพราหม์ นายก อบต. ปากพูน  ม.4 ต.ปากพูน อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช  เวปไซด์
 อบต. www.pakpoon.com โทรศัพท์/โทรสาร  075-350-030-1  E-mail นายก อบต. thanawut_puu@yahoo.com

 

ข้อมูลนี้ได้นำเสนอในสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ 2549 “เศรษฐกิจพอเพียงสู่สังคมอยู่เย็นเป็นสุข” เมื่อวันที่   27 – 29  ตุลาคม 2549  ณ ศูนย์ประชุมอิมแพค เมืองทองธานี  นนทบุรี

 

สำนักงานประสานงานวิชาการ มูลนิธิการพัฒนาพื้นฐาน เลขที่ 100/22 ถ.อาจณรงค์ เขตคลองเตย กทม.10110
ติดต่อสอบถามทั่วไป  โทรศัพท์ (089) 689-5465   E-mail: thaiinfo@yahoo.com